راهنمای پاراگراف بندی در تولید محتوا

تولید محتوا به‌عنوان یکی از ابزارهای دیجیتال مارکتینگ برای توسعه کسب و کارها به حساب می‌آید. از تولید محتوا می‌توان به عنوان قلب یک وب‌سایت اشاره کرد، برای اینکه این قلب به خوبی بپتد، نیاز است که آن را سالم نگه داریم یا به عبارتی دقیق‌تر بهتر است اصول آن را رعایت کنیم. یکی از این اصول رعایت پاراگراف بندی در تولید محتوا است.

اگر محتوا به عنوان قلب یک وب‌سایت در نظر بگیریم، پاراگراف و پاراگراف نویسی صحیح به‌عنوان رگ‌های محتوا به حساب می‌آیند که آن را تغدیه می‎کنند. برای وجود یک راهنمای پاراگراف بندی در تولید محتوا به شما کمک می‎کند تا هرچه بهتر از قبل به بندهای متن خود توجه کنید و آن‌ها را زیباتر بنویسید.

در ابتدا شما را با تعریفی کوتاه از پاراگراف آشنا می‌سازیم، سپس در مورد پاراگراف یا بند توضیح می‌دهیم، در آخر نیز به شما یک راهنمای پاراگراف بندی در تولید محتوا تقدیم می‎کنیم تا بتوانید محتوایی بنویسید که ضمن رضایت کاربر برای گوگل نیز اصولی باشد.

پاراگراف یا بند چیست؟

پاراگراف مجموعه‌ای از جملات است که مفهوم اصلی مدنظر شما را شرح و توضیح می‌دهد. به طور کلی مفهوم اصلی مدنظر در موضوع ارایه می‌شود که این ارایه اغلب نخستین جمله از پاراگراف یا بند را شامل می‌شود.

پس از جمله اول، دیگر جمله‌های به کار رفته در پاراگراف باید شامل توضیح و شرحی بیشتر در مورد موضوع مطرح شده و کمک کننده تفهیم موضوع باشند. به این جملات «جمله های پشتیبان» گفته می‌شود. در برخی از بندها جملات دیگری نیز به کاربرده می‌شود به نام «جمله نتیجه گیری». این جملات سعی دارند که موضوع مفهوم مدنظر شما را به صورت خلاصه بیان کنند یا نکته مهم‌تری را یاد‌آور شوند. این جمله به صورت عمده در پایان بند آورده می‌شود. نویسنده در نوشتن همه این جمله‌ها باید مفهوم مدنظر را به صورت منظم و واحد شرح دهد.

یک مثال برای پاراگراف می‎آوریم به آن دقت کنید

«زبان علمی یک زبان منطقی و دقیق است. بیان نادرست و اشتباه واژه‌های علمی به کاربرده شده در توضیحات درسی می‌تواند باعث شود که دانش‌آموزان نتوانند آن را به خوبی درک کنند و دچار  سردگمی شوند. مثلاً مفهوم فرضیه به‌عنوان یک حدس علمی در بیشتر کلاس‌های درسی علوم تعریف شده است، با این حال پیش‌گویی نیز می‌تواند به‌عنوان حدس نیز بیان شود. پیش‌گویی به معنی حدس علمی درباره نتیجه به دست آمده از یک پدیده یا آزمایش علمی و خاص است و مفهوم فرضیه نیز حدسی است که درباره علت رخداد یک پدیده یا نتیجه آزمایش بیان می‌شود. آموزگاران و معلمان باید در به کار بردن این مفاهیم دقت لازم را داشته باشند و به درستی آن را منتقل کنند تا پژوهش های دانش آموزان سمت و سوی علمی بیشتری بگیرد».

اگر به مثال دقت کرده باشید، موضوع این پاراگراف در مورد مشکل بیان اشتباه مفاهیم و واژه‌های علمی در کلاس درس علوم مدرسه است که در جمله اول آن یا همان جمله موضوع آورده شده است. پس از آن در دو جمله بعدی این موضوع توضیح داده شده و با مثال گسترش یافته است. در جمله پایانی که همان جمله نتیجه‌گیری است سعی شده که اهمیت این موضوع به کاربردن با واژه‌های درست به رخ کشیده شود.

سه بخش اصلی یک پارگراف

در کل باید گفت که پاراگراف اگر به شکل سازمان یافته بیاید، شامل سه بخش اصلی است:

جمله موضوع : در این بخش مفهوم و موضوع یا به عبارتی سخن اصلی به کاربرده شده و مرکز توجه قرار داده می‌شود.
جمله پشتیبان: این بخش سعی می‌کند که مفهوم را برای خواننده بیشتر توضیح دهد و اطلاعات کامل‌تری را به ی عرضه کند. این کار می‌تواند با آوردن مثال‌هایی بیان شود.
جمله نتیجه گیری: این جمله بیانگر پایان پاراگراف بوده و سعی می‌کند که نکته مهم یا یادآور کننده‌ای را به خواننده ارایه دهد.

گونه های پاراگراف نویسی

اگر بخواهیم بندها را به نحوی که در جمله ها قرار ‌می‌گیرند، دسته‌بندی کنیم، به شکل‌های مختلغی می‌توان این کار را انجام داد که مهم‌ترین اشکال زیر را دارد:

شکل زمانی: به معنی ترتیب وقوع رخدادها است. برای مثال وقایع تاریخی، کارهای روزانه و روتین، شرح مراحل انجام یک آزمایش علمی یا غیرعلمی یا آوردن آن در داستان نویسی یا فیلم نامه‌نویسی.
شکل مکانی: بر اساس جهت‌های جغرافیایی دسته‌بندی شده است. مثلاً شمال به جنوب یا غرب به شرق. بالا به پایین، چپ یا راست و امثال این‌ها
ترتیب های تجزیه و تحلیل: این دسته اندکی با دسته‌های دیگر متفاوت بوده و کمی منطقی‌وار است. شامل استقرایی (جز به کل)، قیاسی (کل به جز)، توصیفی و وصفی، علت و معلول، شباهت و تفاوت
شکل مرکب و ساده: این دسته‌بندی نیز کاملاً روشن و روان است و پیچیدگی خاصی ندارد.
برچسب ضرب آهنگ‌های آرام و پرشتاب که بیشتر حالت آوایی و زیر و زبر دارد.
برچسب اهمیت یعنی سرعت تغییرات
بعضی از کلمات جزییات بند یا پارگراف را به سادگی نظم می‌بخشند. هر کدام از کلمات به خودی خود به ابعاد معینی از مفهوم مورد نظر شما اشاره می‌کند. بر روی آن تأکید می‎‎کند. آن را برجسته جلوه می‎کند و در عوض اهمیت یا موقعیت بخش‌های دیگر را کمتر برجسته می‌سازند.

واژهایی که ترتیبی هستند مانند اولاً، ثانیاً یا اول، دوم و… یا شکل‌های دیگر که همراه با واژه یا عدد یا نمادهای صوتی و تصویری مانند رسانه‌های نوشتاری و شنیداری بیان می‌شوند، به‌عنوان نشانه‌های راهنمایی کننده به کار برده می‌شوند. این اشکال مخاطب را گام به گام به سمت موضوع یا هدف مورد نظر هدایت می‌کنند. همانند تابلوهای راهنمایی و رانندگی هستند تا مخاطب بتواند به آسانی با نویسنده، محتوا و سایر ارتباط برقرار کند یا دغدغه آنان را لمس کند.

چگونه پاراگراف نویسی داشته باشیم؟

به طور قطع یکی از اصول مهم نویسندگی پاراگراف نویسی است. پاراگراف در ابتدا با موضوع مدنظر قدم به قدم شروع شده، در یک جمله که همان جمله موضوع است، مفهوم بیان می‎شود، با جملات تقویت کننده گسترش داده شده و در پایان با یک جمله نهایی اندیشه مفهوم به پایان می‌رسد.

هر پاراگراف قطعاً یک جمله اصلی که شامل بیان موضوع است را دارد. اصولاً پاراگراف‌ها به صورت تک موضوعی اصلی هستند. این جمله اصلی باید به طور واضح و روشن بتواند موضوع محتوا را آغاز کند. چون شروع، پایان و در کل شاکله پاراگراف به آن جمله بستگی دارد که تمامی جملات بعدی حول جمله اولیه می‌چرخند.

پاراگراف‌ها می‌بایست به لحاظ دستور زبان کامل، کوتاه، گویا و رسانای معنی باشند. شکل پاراگراف یک دسته بوده و با سایر اجزای بند متناسب و مرتبط باشد. هر جمله در بند یا پاراگراف باید حاوی موضوع اصلی بوده و بتواند آن را به خوبی منتقل کند. این انتقال منسجم بوده و تا پایان بند حفظ گردد تا خواننده به اصل مفهوم موضوع پی ببرد و قادر باشد آن را به خوبی درک کند.

برای آنکه متوجه شوید آیا جملات شما وحدت و انسجام مناسب را دارا هستند می‎توانید با این دو سؤال  آن را مورد آزمون قرار دهید:

‌آ‌آیدآآ‌آسبموضوع اصلی بند چیست؟
آیا آآاآیا جملات با هم در ارتبط هستند یا خیر؟
همان طور که قبلاً گفته شد پاراگراف به طور عمده با یک جمله آغازین که حاوی موضوع اصلی است، شروع می‎شود و شرح داده شده، در پایان آن را به نتیجه مهمی می‌رسانیم.

استفاده از واژه های رابط یا بازتابی

واژه‌های رابط یا بازتابی، واژه‌ها یا جملات  یا عبارات گسترش‌دهنده‌ای هستند که موضوع بعدی را به موضوعات قبلی مرتبط در پاراگراف های قبلی ارجاع می‌دهد. می‌توان از این واژه‌ها نام برد:

برای مثال، با این همه، بدین منظور، بی تردید و…. . تقویت جملات گسترش دهنده می‌تواند شامل آمار و ارقام مانند آمار و ارقام حادثه یا رویداد، استدلال ها و مقایسه‌ها باشد.

راه‌های ایجاد ارتباط میان جمله‌های درون پاراگراف:

شروع پاراگراف با جمله اصلی و موضوعی باشد؛
برای پاراگراف خود طرح و برنامه مشخص داشته باشید؛
برای ایجاد پیوند میان جملات و موضوع اصلی از ضمایر استفاده درست را ببرید؛
برای حرکت از یک جمله به جمله‎ای دیگر بهتر است که از کلمات انتقالی همانند به این ترتیب، علاوه‌بر، پس و… استفاده کنید؛
از کلمات اصلی برای ارتباط روشن میان جمله‌ها بهره بگیرید؛
بهتر است که جملات پاراگراف تشریحی بوده و تا حد امکان توضیحی جذاب داشته باشد؛
از واژه‌های مبهم یا ناآشنا به گوش مخاطب استفاده نکنید یا در صورت استفاده برای آن شرح کوچکی بنویسید.

عبارات پیوندی موجود در پاراگراف

یک پاراگراف همانند یک عنصر است که از اجزای مختلفی تشکیل شده است مانند بدن انسان. برای آنکه اجزای یک عنصر در کنار هم قرار گیرند نیاز به یک سری پیوندهایی دارد. پاراگراف نیز برای آن بین جملاتش پیوندهای متناسب بخورد نیاز به تعداد عبارات دارد مانند:

اعداد
نشانه‌ها
عباراتی مانند شایان به ذکر است، هم چنان که، برای مثال و…
اعداد ترتیبی و حروف مثل اولین، دومین یا اول و دوم و…

اطلاعات در پاراگراف چه کاربردی دارد؟

در یک پاراگراف یا پاراگراف‌های یک محتوا باید اطلاعات همچون جریان خون در مویرگ‌ها منتقل شود یعنی ساده، راحت و روان. به‌گونه‌ای هم باید جریان داشته باشد که تناسب اطلاعات به وجود آید؛ کاملاً نرم و ملایم. برای ایجاد این حرکت می‌توان از نکات زیر استفاده کرد:

‌می‌توان در پاراگراف اول یا آغازین فهرستی از موضوعات مورد بررسی را آورد یا اینکه فهرستی از عناوین به کار رفته را به کار برد. سپس در بندهای بعدی آن را موشکافانه کرد و گسترش داد. توضیح یا شرحی برای موضوع یا موضوعات ارایه کرد. این امر باعث ترزیق آرام و ملایم اطلاعات در کل متن محتوا می‌شود؛
می‌توان از کلمات کلیدی در آخرین جمله یک پاراگراف برای پیوند آن به جمله آغازین پاراگراف بعدی استفاده کرد؛
از عنوان‌گذاری یا شماره‌گذاری‌های متداول برای منتقل کردن مباحث بین هم استفاده کنید.
جملات پایانی یک پاراگراف نیز باید شامل موارد زیر باشد:

موضوع اصلی با واژه‌های متفاوت در اوایل متن ارایه شود؛
احساس نویسنده را درباره موضوع بگوید یا نکته مهمی را یادآور شود.

اهمیت پاراگراف بندی به لحاظ سئو محتوا

سئو به عنوان یکی از سنجش‌های مفید بودن محتوا در ارتقا سایت و دیده شدن آن، تعریف شده است. سئو با پارامترهایی مانند طول پاراگراف، اندازه استاندارد هر بند، طول پاراگراف در هر متن و ارزیابی طول آن محتوا را می‎سنجد.

اهمیت طول پاراگراف در سئو

اگر محتوای بلند بالا بدون هرگونه پاراگراف‌بندی که فقط شامل یک پاراگراف طولانی و بزرگ است به شما نشان بدهند به طور قطع آن را نمی‌‎خوانید. هر خواننده‌ای همانند شما اگر با چنین محتوایی روبه‌رو شود نه تنها به آن توجه زیادی نمی‌کند بلکه قبل از خواندن خط اول آن را می‎بندد و از سایت خارج می‌شود.

برای اینکه دچار این وضعیت نشوید لازم است که محتوا را به بخش‌ها و پاراگراف‌های مختلف تقسیم کنید. با این کار شما به خواننده فرصت استراحت و درک بهتر مطلب‎تان را می‎دهید. پاراگراف‌بندی استاندارد و مناسب خواننده را با محتوای شما همراه می‌سازد و کمک شایانی می‌کند که مخاطب نکته مدنظر خود را به‌راحتی در بین آن‌ها پیدا کند.

بیشتر مخاطبان دوست ندارند که تمام محتوای شما را بخوانند و زمان زیادی را صرف کنند. آنان اغلب تمایل دارند که جواب سوالات‌شان را از لابه‌لای مقاله پیدا کنند. پس اگر طول پاراگراف هایتان به نحوی باشد که خواننده به راحتی بتواند پاسخش را پیدا کند، بسیار عالی خواهد بود، ولو اینکه جواب سوالش در همان جمله اول باشد.

استاندارد اندازه پاراگراف

پاراگراف زمانی استاندارد است که بتواند گوشه‌ای از موضوع مدنظر مقاله شما را در اختیار خواننده قرار دهد. اولین جمله هر پاراگراف باید حاوی توضیح کوتاهی درمورد محتوا پاراگراف بدهد که مخاطب با مطالعه آن لذت ببرد. به عبارتی اگر جمله اول پاراگراف ساده و قابل فهم باشد، مخاطب با خواندن آن پی می‎برد که به خواندن این بند احتیاج دارد یا نه.

طول پاراگراف های یک متن به موضوع و حیطه‌ای که می‎نویسید، بستگی دارد. البته یک حداقل اندازه‌ای برای یک پاراگراف وجود دارد که دو جمله است. در مورد طول، اگر پاراگراف شما بیشتر از ۲۰۰  کلمه باشد، پاراگراف طولانی به حساب می‌آید و می‌بایست آن را کوتاه و به بخش‌های کوچک‌تر تقسیم بندی کنید. به تبع اگر اطلاعات پیچیده‎تری در بندهای شما به کار برود، میزان کوتاه‌تر کردن پاراگراف‌های شما نیز به جهت درک بیشتر، افزایش می‎یابد.